DOSSIER | Varroa destructor: hoe bestrijd je deze bijenparasiet
Christelle de Produits-Veto
Apothekersassistente ·
De Varroa destructor en varroaziekte: wat is dat?
De varroa (Varroa destructor) is een parasitaire mijt die een van de grootste plagen voor honingbijen vormt. Hij is verantwoordelijk voor varroaziekte, een parasitaire aandoening die bijenvolken verzwakt door zich te richten op de larven en de volwassen bijen. Onzichtbaar met het blote oog aan het begin van de besmetting, vermenigvuldigt deze parasiet zich snel en kan hij leiden tot de volledige ineenstorting van een bijenkorf als er niet op tijd wordt ingegrepen.
Sinds zijn introductie in Europa in de 20e eeuw heeft de varroa aanzienlijke schade aangericht aan bijenstanden en blijft hij een groot gevaar vormen voor de bijenteelt. In tegenstelling tot andere parasieten beperkt hij zich niet tot het onttrekken van voedingsstoffen aan zijn gastheer: hij draagt ook virussen over, wat de bijen nog verder verzwakt.
Imkers moeten daarom uiterst waakzaam zijn en aangepaste strategieën voor bewaking en behandeling opzetten om te voorkomen dat de varroa hun volken decimeert.
Waarom zijn de varroa en varroaziekte gevaarlijk voor bijen? De essentiële gids
De varroa is een ectoparasiet, wat betekent dat hij buiten zijn gastheer leeft. Hij hecht zich aan volwassen bijen en larven en voedt zich met hun hemolymfe (het equivalent van bloed bij insecten). Deze vorm van parasitisme veroorzaakt:
- Een algemene verzwakking van de volwassen bijen
- Een afname van het gewicht en de levensduur van besmette bijen
- Een verstoring van de ontwikkeling van de larven
- Een verhoogde overdracht van virussen en secundaire ziekten
- Een algemene verzwakking van de volwassen bijen
De varroa is bijzonder gevreesd, omdat hij zich rechtstreeks voortplant in het broed van de bijen, waardoor uitroeiing moeilijk is. Eenmaal gevestigd, wordt het bijna onmogelijk om hem volledig te elimineren.
Onze partnerlaboratoria tegen Varroa
Levenscyclus van de uitwendige parasiet: hoe verspreidt hij zich?
De levenscyclus van de varroa is perfect aangepast om honingbijen (Apis mellifera) te parasiteren.
1. Hechting aan de volwassen bij
Volwassen varroa's hechten zich aan de bijen en verplaatsen zich met hen mee, binnen en buiten de bijenkorf. Ze verschuilen zich vaak tussen de segmenten van het achterlijf, waardoor ze moeilijk met het blote oog te ontdekken zijn.
2. Binnendringen in het broed
Wanneer een bij een ei legt in een broedcel, glippen de vrouwelijke varroa's erin vlak voordat de larve wordt verzegeld (afgesloten). Eenmaal opgesloten, beginnen ze eieren te leggen.
3. Vermeerdering in het broed
De larven van de varroa ontwikkelen zich door zich rechtstreeks te voeden met de larve van de bij. Binnen enkele dagen komen er meerdere nieuwe varroa's tevoorschijn samen met de volwassen bij en begint de cyclus opnieuw.
4. Snelle verspreiding
- Zwermen en het afdwalen van bijen
- Roverij van zwakke korven door gezonde bijen
- Het vervoer van besmette volken tijdens de transhumance
- Het introduceren van nieuwe, reeds besmette zwermen
De varroa vormt een grote bedreiging voor de moderne bijenteelt. Vroege opsporing en de toepassing van aangepaste behandelingen zijn essentieel om de bijenvolken te beschermen. Een gezonde bijenkorf is een bijenkorf die beschermd is tegen deze gevreesde parasiet.
Nog vragen over de varroa destructor (FAQ)?
Welkom bij onze FAQ gewijd aan de Varroa destructor, een belangrijke parasiet die de gezondheid van bijen bedreigt. Hier vindt u de eerste antwoorden op de meest gestelde vragen.
Er bestaan verschillende strategieën om bijenkorven tegen de varroa te beschermen:
-
- Regelmatige controle: De bijen en de broedramen inspecteren om tekenen van besmetting op te sporen.
-
- Mechanische methoden: Gebruik van roosterbodems, varroavallen, of onderbreking van het broednest om de verspreiding te beperken.
-
- Biologische en natuurlijke behandelingen: Toepassing van organische zuren (oxaalzuur, mierenzuur) en etherische oliën zoals thymol.
-
- Chemische behandelingen: Gecontroleerd gebruik van acariciden zoals amitraz of tau-fluvalinaat, afwisselend om de ontwikkeling van resistentie te voorkomen.
- Genetische selectie: Ontwikkeling van bijenrassen die beter bestand zijn tegen varroa.
Een goed evenwicht tussen preventie en behandeling is onmisbaar om de volken gezond te houden.
De varroa verspreidt zich voornamelijk via:
-
- Afdwalende bijen en zwermen: Een besmette bij kan een gezonde bijenkorf binnendringen en de parasiet daar introduceren.
-
- Roverij van zwakke korven: De bijen van een gezonde korf beroven een verzwakte korf en brengen daarbij onbedoeld varroa's mee.
-
- De verplaatsing van volken: Bij het vervoer van bijenkorven kunnen besmette bijen de andere besmetten.
-
- De introductie van nieuwe zwermen: Gekochte koninginnen en volken kunnen al besmet zijn.
Een strikt beheer en quarantaine van nieuwe volken helpen deze risico's te beperken.
Er bestaat geen enkele perfecte behandeling tegen de varroa. De keuze hangt af van het seizoen en de mate van besmetting:
Natuurlijke behandelingen:
- Oxaalzuur (Varromed, Oxybee): gebruikt buiten het broedseizoen, zeer doeltreffend maar met voorzichtigheid toe te passen.
- Mierenzuur (Varromed): werkt op het broed en de volwassen bijen.
- Etherische oliën (Thymovar, ): kan een preventieve oplossing zijn.
Chemische behandelingen:
- Amitraz (Apivar): zeer doeltreffend, maar kan resistentie veroorzaken.
- Flumethrine (Bayvarol): heeft de vorm van strips die in de bijenkorf worden aangebracht.
Het wordt aanbevolen om de behandelingen/moleculen af te wisselen om gewenning te voorkomen.
Zichtbare tekenen bij de bijen:
- Bijen met vervormde vleugels (DWV-virus)
- Zwakke en trillende werksters
- Afname van de bijenpopulatie in de korf
Detectietests:
- Poedersuikertest: De bijen worden met poedersuiker bestrooid om de varroa's los te maken en te tellen.
- CO₂-test: Brengt de bijen tijdelijk in slaap om de gevallen varroa's te observeren.
- Telplank: Maakt het mogelijk het aantal natuurlijk gevallen varroa's te volgen.
Als een test een besmetting aan het licht brengt, is het cruciaal om snel te handelen om verlies van het volk te voorkomen.
Wat zijn concreet de oplossingen tegen de varroa destructor?
Hieronder vindt u alle nuttige producten in de strijd tegen de Varroa destructor:
-
Apivar strips behandeling tegen varroa – 10 strips – VETO-PHARMA
25,50€ -
Varromed – Varroa destructor – Bijen – Flacon van 555 ml – BEEVITAL (houdbaar tot 12/26)
28,40€ -
Apistan – Varroa destructor van de bij – 5 x 2 strips – VITA BEEHEALTH
34,45€ -
Bayvarol Veto-Pharma, behandeling van de Varroa Destructor, 5 zakjes van 4 strips – VETO-PHARMA
31,90€ -
Calistrip Biox – Biologische behandeling tegen varroa – Bijen – CALIER
39,90€ -
Apilife Var – Varroaparasiet van de bijen – 2 wafels – DESTAING
6,90€
Bekijk al onze artikelen uit de rubrieken Bijen en Indringers.
